ไม่มีใครอยากตื่นมากลางดึกแล้วได้ยินเสียงสัญญาณเตือนไฟไหม้ดังทั้งตึก แต่เรื่องนี้เกิดขึ้นจริงในคอนโดกรุงเทพบ่อยกว่าที่คิด ข่าวไฟไหม้คอนโดเกิดขึ้นเกือบทุกเดือน ไม่ว่าจะเป็นตึกเก่าย่านสุขุมวิทหรือคอนโดใหม่แถวรัชดา สาเหตุก็หลากหลายตั้งแต่ไฟฟ้าลัดวงจร ลืมปิดเตาไฟ ไปจนถึงชาร์จมือถือทิ้งไว้บนเตียง

บทความนี้จะบอกทุกอย่างที่ต้องรู้ ตั้งแต่ขั้นตอนเอาตัวรอดทันทีที่เกิดเหตุ วิธีป้องกันก่อนจะสาย ไปจนถึงเรื่องประกันและสิทธิ์ที่ผู้เช่าควรรู้ อ่านจบแล้วเก็บไว้เลย หวังว่าจะไม่ต้องใช้ แต่ถ้าเกิดขึ้นจริงจะได้ไม่ตกใจจนทำอะไรไม่ถูก

ไฟไหม้คอนโดทำอะไรก่อน: 7 ขั้นตอนเอาตัวรอด

เมื่อเกิดเหตุไฟไหม้ สิ่งสำคัญที่สุดคือ "ชีวิต" ไม่ใช่ทรัพย์สิน อย่าเสียเวลากลับไปหยิบของ ทำตามขั้นตอนนี้เลย

1. ตรวจสอบประตูก่อนเปิด, ใช้หลังมือแตะประตูและลูกบิด ถ้าร้อนอย่าเปิดเด็ดขาด แปลว่าไฟอยู่ข้างนอก ให้อุดช่องใต้ประตูด้วยผ้าเปียก แล้วไปรอที่ระเบียงพร้อมโทรแจ้ง 199 ทันที

2. หมอบต่ำ ปิดปากจมูก, ควันพิษลอยขึ้นสูง อากาศที่หายใจได้จะอยู่ต่ำ ใช้ผ้าชุบน้ำปิดปากจมูกแล้วคลานออกไป คนส่วนใหญ่ที่เสียชีวิตจากไฟไหม้ไม่ได้ตายเพราะไฟ แต่ตายเพราะสำลักควัน

3. ใช้บันไดหนีไฟเท่านั้น, ห้ามใช้ลิฟต์เด็ดขาด เพราะลิฟต์อาจหยุดทำงานกลางทาง หรือเปิดตรงชั้นที่ไฟกำลังลุก ให้ใช้บันไดหนีไฟที่อยู่ปลายทางเดินแทน

4. โทร 199, หมายเลขสายด่วนดับเพลิงของกรุงเทพมหานคร โทรแจ้งชื่อคอนโด ชั้นที่เกิดเหตุ และจุดที่ตัวเองอยู่ให้ชัดเจน

5. ไปจุดรวมพล, ออกจากตึกแล้วไปรอที่จุดรวมพลของคอนโด อย่ายืนใกล้ตึกเพราะอาจมีเศษกระจกหรือวัสดุร่วงลงมา

6. แจ้งนิติบุคคลและเจ้าของห้อง, หลังปลอดภัยแล้วให้แจ้งนิติบุคคลเพื่อเช็กความเสียหาย และแจ้งเจ้าของห้องทันที

7. ถ่ายรูปบันทึกหลักฐาน, เมื่อเจ้าหน้าที่อนุญาตให้กลับเข้าห้อง ให้ถ่ายรูปความเสียหายทั้งหมดเพื่อใช้เคลมประกันภัย

สาเหตุไฟไหม้คอนโดที่พบบ่อยในกรุงเทพ

จากข้อมูลของ สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพมหานคร ในปี 2566 มีเหตุเพลิงไหม้ในกรุงเทพมากกว่า 3,000 ครั้ง โดยสาเหตุหลักมาจากไฟฟ้าลัดวงจรถึง 60-70% ของทั้งหมด น่ากลัวมากเลย

ไฟฟ้าลัดวงจร, ปลั๊กพ่วงราคาถูก สายไฟเก่า หรือเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้าหลายตัวในปลั๊กเดียว เป็นสาเหตุอันดับ 1 โดยเฉพาะคอนโดเก่าอายุ 15-20 ปีขึ้นไปที่สายไฟเสื่อมสภาพ

ลืมปิดเตาไฟหรือเตารีด, ทำกับข้าวแล้วออกไปรับโทรศัพท์ หรือรีดผ้าแล้วลืมถอดปลั๊ก เรื่องง่าย ๆ แบบนี้ทำให้เกิดไฟไหม้บ่อยมาก

ชาร์จอุปกรณ์ไฟฟ้าทิ้งไว้, ชาร์จมือถือ แท็บเล็ต หรือพาวเวอร์แบงก์ทิ้งไว้บนเตียงหรือโซฟา แบตเตอรี่ลิเธียมร้อนจัดจนลุกไหม้ได้ โดยเฉพาะถ้าใช้สายชาร์จไม่ได้มาตรฐาน

ก้นบุหรี่, ทิ้งก้นบุหรี่ที่ดับไม่สนิทลงถังขยะ หรือสูบบุหรี่ในห้องแล้วเถ้าตกใส่ผ้าม่าน เรื่องนี้เกิดบ่อยในคอนโดที่อนุญาตให้สูบบุหรี่ในห้อง

เทียนหอมและธูป, จุดเทียนหอมสร้างบรรยากาศแล้วหลับไป หรือจุดธูปไหว้พระแล้วออกจากห้อง เป็นอีกสาเหตุที่พบบ่อยแต่หลายคนมองข้าม

วิธีป้องกันไฟไหม้ในคอนโด: เช็กลิสต์ที่ผู้เช่าต้องทำ

การป้องกันดีกว่าแก้เสมอ โดยเฉพาะเรื่องไฟไหม้ที่พอเกิดขึ้นแล้วมันช้าไปทุกที นี่คือสิ่งที่ทำได้ทันทีหลังย้ายเข้าคอนโดใหม่

ตรวจเช็กถังดับเพลิงและทางหนีไฟ, วันแรกที่ย้ายเข้า เดินสำรวจตำแหน่งถังดับเพลิง ทางหนีไฟ และจุดรวมพลของคอนโดให้เรียบร้อย อย่าขี้เกียจทำเรื่องนี้ เพราะตอนเกิดเหตุจริงจะได้ไม่ต้องมางมหา

ซื้อเครื่องตรวจจับควันติดเพิ่ม, คอนโดบางแห่งมีติดให้แต่บางแห่งไม่มี ซื้อเพิ่มเองได้ราคาแค่ 200-500 บาท ติดที่เพดานห้องนอนและห้องครัว แค่นี้ก็เพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้มหาศาล

ใช้ปลั๊กพ่วงที่มี มอก., อย่าซื้อปลั๊กพ่วงถูก ๆ จากร้าน 20 บาท เลือกแบบที่มีเครื่องหมาย มอก. และมีระบบตัดไฟอัตโนมัติ ราคาแค่ 300-800 บาท คุ้มกว่าเสียทรัพย์สินทั้งห้อง

ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าเมื่อไม่ใช้, โดยเฉพาะเตารีด เครื่องเป่าผม และหม้อทอดไร้น้ำมัน ถอดปลั๊กทุกครั้งเมื่อใช้เสร็จ

อย่ากั้นประตูหนีไฟ, เห็นบ่อยมากในคอนโดกรุงเทพ คนชอบใช้อิฐหรือไม้กั้นประตูหนีไฟไว้ให้เปิดค้าง ซึ่งอันตรายมากเพราะประตูหนีไฟออกแบบมาเพื่อกั้นไฟและควันไม่ให้ลามเข้าบันได

เรื่องประกันที่ผู้เช่าคอนโดต้องรู้

หลายคนเข้าใจผิดว่า "เจ้าของห้องมีประกันอยู่แล้ว ไม่ต้องทำเพิ่ม" ซึ่งไม่จริงเลย ประกันของเจ้าของห้องคุ้มครองแค่ตัวอาคารและทรัพย์สินของเจ้าของ ไม่ได้ครอบคลุมทรัพย์สินของผู้เช่าเลยแม้แต่บาทเดียว

ผู้เช่าควรทำ ประกันผู้เช่า แยกต่างหาก ซึ่งคุ้มครองทรัพย์สินส่วนตัวอย่างโน้ตบุ๊ก เสื้อผ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า ค่าเช่าที่พักชั่วคราวกรณีห้องอยู่ไม่ได้ และความรับผิดต่อบุคคลภายนอก เบี้ยประกันแค่ปีละ 1,000-3,000 บาท ถือว่าถูกมากเมื่อเทียบกับความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น

ก่อนทำสัญญาเช่า อ่านสัญญาให้ละเอียดว่ามีข้อไหนพูดถึง "เหตุสุดวิสัย" หรือ "ความรับผิดชอบกรณีไฟไหม้" หรือไม่ ถ้าไม่มีให้ขอเพิ่มเข้าไป เพื่อให้ชัดเจนว่าใครรับผิดชอบอะไรบ้าง

เลือกคอนโดที่ปลอดภัยจากไฟไหม้: ดูอะไรบ้าง

ถ้ากำลังหาคอนโดเช่าอยู่ เรื่องความปลอดภัยจากอัคคีภัยเป็นสิ่งที่ต้องเช็กด้วย ไม่ใช่แค่ดูห้องสวยและราคาถูก ตามข้อกำหนดใน พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร คอนโดทุกแห่งต้องมีระบบป้องกันอัคคีภัยตามมาตรฐาน แต่ในความเป็นจริงคอนโดแต่ละแห่งมีระดับความปลอดภัยไม่เท่ากัน

• อายุอาคาร: สร้างหลังปี 2550 มีระบบดับเพลิงทันสมัย vs สร้างก่อนปี 2540 ระบบไฟฟ้าเก่า
• สปริงเกอร์ในห้อง: มีสปริงเกอร์ทุกห้อง vs ไม่มีสปริงเกอร์ หรือมีแค่ส่วนกลาง
• บันไดหนีไฟ: มีอย่างน้อย 2 ทาง ประตูปิดสนิท vs มีทางเดียว หรือประตูถูกกั้นเปิดค้าง
• ถังดับเพลิง: มีทุกชั้น ตรวจเช็กสม่ำเสมอ ยังไม่หมดอายุ vs มีแต่หมดอายุ หรือไม่มีเลยบางชั้น
• ซ้อมหนีไฟ: จัดซ้อมอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง vs ไม่เคยจัดซ้อมเลย
• ระบบแจ้งเตือน: มีเครื่องตรวจจับควันและสัญญาณเตือนทุกชั้น vs สัญญาณเตือนเสีย หรือถูกปิดเพราะดังรบกวน
• ค่าเช่าโดยเฉลี่ย: 12,000-35,000 บาท/เดือน (คอนโดใหม่ใกล้รถไฟฟ้า) vs 6,000-10,000 บาท/เดือน (คอนโดเก่า ระบบเก่า)

ตัวอย่างคอนโดใหม่ที่มีระบบความปลอดภัยดี เช่น Life Asoke Hype ใกล้ MRT พระราม 9 หรือ The Line Phahonyothin Park ใกล้ BTS หมอชิต ที่มีระบบสปริงเกอร์ทุกห้อง ประตูหนีไฟปิดอัตโนมัติ และมีการซ้อมหนีไฟสม่ำเสมอ เทียบกับคอนโดเก่าย่านสุขุมวิทซอย 3-11 ที่แม้ทำเลดีมากแต่บางตึกอายุ 25-30 ปี ระบบไฟฟ้าและระบบดับเพลิงอาจไม่ทันสมัย

ไฟไหม้แล้วผู้เช่ามีสิทธิ์อะไรบ้าง

ถ้าไฟไหม้จนห้องอยู่ไม่ได้ ผู้เช่ามีสิทธิ์ตามกฎหมายดังนี้ ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เรื่องการเช่า

กรณีไฟไหม้ไม่ใช่ความผิดผู้เช่า, ผู้เช่ามีสิทธิ์บอกเลิกสัญญาเช่าได้ทันทีโดยไม่ต้องจ่ายค่าปรับ และมีสิทธิ์ขอเงินประกันคืนเต็มจำนวน เพราะถือเป็นเหตุสุดวิสัยที่ทำให้ห้องใช้ประโยชน์ไม่ได้

กรณีไฟไหม้เกิดจากความผิดผู้เช่า, ผู้เช่าต้อง