แจ้งย้ายทะเบียนบ้านเมื่อเช่าคอนโด: ต้องทำไหม ทำอย่างไร

เพิ่งเซ็นสัญญาเช่าคอนโดในกรุงเทพ แพ็คของย้ายเข้าเรียบร้อย แต่แล้วก็เกิดคำถามขึ้นมาว่า "เอ๊ะ แล้วต้องย้ายทะเบียนบ้านด้วยไหม?" คำถามนี้เจอบ่อยมากโดยเฉพาะคนที่เพิ่งย้ายมาอยู่กรุงเทพครั้งแรก หรือย้ายจากคอนโดเก่าไปคอนโดใหม่ บางคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตามกฎหมายมีข้อกำหนดเรื่องนี้อยู่

บทความนี้จะตอบให้ครบทุกข้อสงสัย ตั้งแต่กฎหมายว่าอย่างไร ต้องทำจริงไหม ขั้นตอนเป็นยังไง เอกสารอะไรบ้าง ค่าใช้จ่ายเท่าไหร่ และถ้าไม่ทำจะโดนอะไรไหม มาดูกันเลย

กฎหมายว่าอย่างไร ต้องแจ้งย้ายทะเบียนบ้านไหม?

ตาม พระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 มาตรา 30 ระบุไว้ชัดเจนว่า เมื่อมีคนย้ายเข้ามาอยู่ในบ้านใด เจ้าบ้านต้องแจ้งย้ายเข้าภายใน 15 วัน นับตั้งแต่วันที่ย้ายเข้ามาอยู่จริง ถ้าไม่แจ้งภายในกำหนดมีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท

แต่ในทางปฏิบัติ คนเช่าคอนโดส่วนใหญ่ไม่ได้ย้ายทะเบียนบ้านตาม เพราะสัญญาเช่าส่วนมากเป็นแค่ 1 ปี ย้ายบ่อยก็ยุ่งยาก และที่สำคัญ เจ้าของคอนโดหลายคนไม่ยินยอมให้ผู้เช่าย้ายทะเบียนบ้านเข้ามา เพราะกลัวปัญหาตอนผู้เช่าย้ายออกแล้วไม่ยอมย้ายทะเบียนบ้านออก

สรุปสั้น ๆ คือ ตามกฎหมายต้องทำ แต่ในชีวิตจริงส่วนใหญ่ไม่ค่อยทำกัน โดยเฉพาะกรณีเช่าระยะสั้น ถ้าคุณเป็นเจ้าของห้องเองก็ย้ายได้เลยไม่มีปัญหา แต่ถ้าเช่าอยู่ต้องคุยกับเจ้าของห้องให้เรียบร้อยก่อน

กรณีไหนควรย้าย กรณีไหนไม่ต้อง?

ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องรีบย้ายทะเบียนบ้าน ลองเช็คดูว่าสถานการณ์ของคุณเข้าข่ายไหน

ควรย้ายทะเบียนบ้าน ถ้าคุณย้ายมาอยู่กรุงเทพแบบถาวร ต้องการใช้สิทธิเลือกตั้งในเขตที่อยู่ใหม่ ต้องการใช้สิทธิบัตรทอง 30 บาทที่โรงพยาบาลใกล้บ้าน หรือมีลูกที่ต้องเข้าเรียนในโรงเรียนเขตพื้นที่ ทะเบียนบ้านตรงกับที่อยู่จริงจะทำให้ชีวิตสะดวกขึ้นเยอะ

ยังไม่ต้องรีบย้าย ถ้าคุณเช่าคอนโดระยะสั้นแค่ปีเดียว ยังไม่แน่ใจว่าจะอยู่ถาวรไหม หรือเจ้าของห้องไม่ยินยอมให้ย้ายเข้า กรณีแบบนี้การเก็บทะเบียนบ้านไว้ที่เดิมก็ไม่ได้มีปัญหาอะไรในทางปฏิบัติ

ขั้นตอนการแจ้งย้ายทะเบียนบ้านแบบละเอียด

ถ้าตัดสินใจจะย้ายทะเบียนบ้านแล้ว ขั้นตอนไม่ได้ยุ่งยากอย่างที่คิด ปัจจุบันมี 2 วิธีหลัก ๆ

วิธีที่ 1: แจ้งย้ายปลายทาง (แบบสะดวกที่สุด) วิธีนี้ทำที่สำนักงานเขตหรืออำเภอปลายทางที่เดียวจบ ไม่ต้องกลับไปแจ้งย้ายออกที่ต้นทาง ขั้นตอนคือไปที่ฝ่ายทะเบียนของสำนักงานเขตที่คอนโดตั้งอยู่ เช่น ถ้าเช่าคอนโดย่านสุขุมวิทก็ไปสำนักงานเขตวัฒนาหรือเขตคลองเตย ยื่นเอกสารขอย้ายปลายทาง รอดำเนินการประมาณ 15-30 วัน เสียค่าธรรมเนียม 20 บาท

วิธีที่ 2: แจ้งย้ายแบบปกติ (ต้นทาง-ปลายทาง) ต้องไปแจ้งย้ายออกที่สำนักงานเขตต้นทางก่อน ได้ใบแจ้งย้ายที่อยู่ (ท.ร. 6) มาแล้วค่อยไปแจ้งย้ายเข้าที่ปลายทางภายใน 15 วัน วิธีนี้เหมาะกับคนที่ต้นทางอยู่ในกรุงเทพเหมือนกัน ไปมาสะดวก ค่าธรรมเนียมรวม 40 บาท คือ 20 บาทต่อครั้ง

ปัจจุบันยังสามารถยื่นคำร้องออนไลน์ผ่านระบบของกรมการปกครองได้ด้วย แต่ยังต้องไปยืนยันตัวตนที่สำนักงานเขตอยู่ดี ดังนั้นวิธีไปที่เขตเลยยังเป็นทางที่สะดวกที่สุด

เอกสารที่ต้องเตรียมและค่าใช้จ่าย

เตรียมเอกสารให้ครบก่อนไป จะได้ไม่ต้องเดินทางหลายรอบ

• บัตรประชาชนตัวจริง: ต้องใช้ vs ต้องใช้
• สำเนาทะเบียนบ้านเดิม: ต้องใช้ vs ต้องใช้
• สำเนาทะเบียนบ้านปลายทาง: ต้องใช้ vs ต้องใช้
• หนังสือยินยอมจากเจ้าบ้าน (เจ้าของคอนโด): ต้องใช้ vs ต้องใช้
• สำเนาบัตรประชาชนเจ้าบ้าน: ต้องใช้ vs ต้องใช้
• ใบแจ้งย้ายที่อยู่ (ท.ร. 6): ไม่ต้องใช้ vs ต้องใช้ (ได้จากต้นทาง)
• สัญญาเช่า (แนะนำให้พกไป): แนะนำ vs แนะนำ
• ค่าธรรมเนียม: 20 บาท vs 40 บาท (20+20)
• ระยะเวลาดำเนินการ: 15-30 วัน vs เสร็จภายในวัน (ต่อจุด)

จุดสำคัญที่สุดคือ "หนังสือยินยอมจากเจ้าบ้าน" ถ้าเจ้าของคอนโดไม่ยินยอม คุณจะย้ายทะเบียนบ้านเข้าไม่ได้ ดังนั้นต้องคุยกันก่อนเซ็นสัญญาเช่าเลย ถ้าเรื่องนี้สำคัญกับคุณ ให้ระบุไว้ในสัญญาเช่าด้วยว่าเจ้าของอนุญาตให้ย้ายทะเบียนบ้านเข้าได้

ตามข้อมูลจาก กรมที่ดิน กรณีที่เจ้าบ้านไม่สามารถไปด้วยได้ สามารถทำหนังสือมอบอำนาจให้ผู้อื่นไปดำเนินการแทนได้ แต่ต้องมีลายเซ็นและสำเนาบัตรประชาชนของเจ้าบ้านประกอบ

ย้ายทะเบียนบ้านมาแล้ว ต้องอัปเดตอะไรอีกบ้าง?

หลายคนย้ายทะเบียนบ้านเสร็จแล้วก็จบ แต่จริง ๆ ยังมีเรื่องที่ต้องตามอัปเดตอีกหลายอย่าง ไม่งั้นจะงงทีหลัง

บัตรประชาชน: ไม่ต้องทำใหม่ เพราะบัตรรุ่นปัจจุบันไม่ได้ระบุที่อยู่บนหน้าบัตร แต่ข้อมูลในชิปจะอัปเดตตามทะเบียนบ้านอัตโนมัติ

ใบขับขี่: ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยน แต่ถ้าใบขับขี่ใกล้หมดอายุแล้วจะต่อ สามารถไปต่อที่สำนักงานขนส่งตามทะเบียนบ้านใหม่ได้เลย

สิทธิบัตรทอง 30 บาท: ต้องไปลงทะเบียนใหม่ที่สำนักงานเขตหรือสถานีอนามัยในพื้นที่ใหม่ เรื่องนี้สำคัญมากถ้าคุณใช้สิทธิบัตรทอง เพราะจะได้ไปหาหมอที่โรงพยาบาลใกล้คอนโดได้

สิทธิเลือกตั้ง: ต้องย้ายทะเบียนบ้านมาอยู่ในเขตเลือกตั้งใหม่อย่างน้อย 90 วัน ก่อนวันเลือกตั้ง จึงจะมีสิทธิเลือกตั้งในเขตนั้น วางแผนให้ดีถ้ามีการเลือกตั้งใกล้เข้ามา

ภาษี: ที่อยู่ในทะเบียนบ้านไม่กระทบการยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา สามารถยื่นออนไลน์ผ่าน เว็บไซต์กรมสรรพากร ได้เหมือนเดิม แค่อัปเดตที่อยู่ในระบบให้ตรงกับทะเบียนบ้านใหม่

เจ้าของคอนโดไม่ให้ย้ายทะเบียนบ้าน ทำยังไง?

เจอสถานการณ์นี้บ่อยมาก เจ้าของคอนโดส่วนใหญ่ไม่ค่อยอยากให้ผู้เช่าย้ายทะเบียนบ้านเข้า เหตุผลหลัก ๆ ก็เพราะกลัวว่าผู้เช่าย้ายออกแล้วไม่ย้ายทะเบียนบ้านออกตาม ซึ่งจะทำให้เจ้าของต้องไปดำเนินการย้ายออกให้เอง และขั้นตอนค่อนข้างยุ่งยาก

ถ้าคุณจำเป็นต้องย้ายทะเบียนบ้านจริง ๆ ลองวิธีเหล่านี้

คุยกันตรง ๆ ตั้งแต่ก่อนเซ็นสัญญา: บอกเหตุผลว่าทำไมต้องย้าย เช่น เรื่องสิทธิรักษาพยาบาล หรือลูกต้องเข้าโรงเรียนในเขต เจ้าของหลายคนเข้าใจถ้าได้ฟังเหตุผล

ระบุในสัญญาเช่า: เขียนข้อตกลงในสัญญาว่าผู้เช่ามีสิทธิย้ายทะเบียนบ้านเข้า และต้องย้ายออกก่อนหรือภายในวันที่สัญญาสิ้นสุด ถ้าไม่ย้ายออกจะถือว่าเจ้าของมีสิทธิดำเนินการย้ายออกแทน

เสนอวางเงินมัดจำเพิ่ม: บางเจ้าของอาจยอมถ้าคุณวางเงินประกันเพิ่มอีก 1 เดือน เพื่อเป็นหลักประกันว่าจะย้ายทะเบียนบ้านออกตามกำหนด

แต่ถ้าเจ้าของไม่ยอมจริง ๆ ก็อย่าฝืน ลองหาห้องจากเจ้าของรายอื่นที่ยินยอมแทน คอนโดในกรุงเทพมีให้เลือกเยอะมาก อย่างย่านรัชดาภิเษกใกล้สถานี MRT พระราม 9 หรือศูนย์วัฒนธรรม มีคอนโดให้เช่าเริ่มต้นตั้งแต่ประมาณ 10,000-18,000 บาทต่อเดือน สำหรับห้อง 1 ห้องนอน ย่านอ่อนนุชใกล้สถานี BTS อ่อนนุช ก็เป็นอีกทำเลที่ราคาย่อมเยาและมีตัวเลือกเยอะ

สำหรับชาวต่างชาติ ย้ายทะเบียนบ้านได้ไหม?

ชาวต่างชาติที่มีวีซ่าและใบอนุญาตทำงานในไทย สามารถมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านได้เช่นกัน แต่จะอยู่ใน "ทะเบียนบ้านชั่วคราว" ไม่ใช่ทะเบียนบ้านปกติ ขั้นตอนคล้ายกันแต่ต้องมีเอกสารเพิ่มเติม เช่น หนังสือเดินทาง วีซ่า ใบ ตม.30 และใบอนุญาตทำงาน

สำหรับชาวต่างชาติที่เช่าคอนโดในกรุงเทพ สิ่