เคยไหม? วันแรกที่ได้กุญแจคอนโด ตื่นเต้นมาก รีบขนของเข้า จัดห้อง แต่พอจะย้ายออกอีกทีกลับโดนหักค่าเสียหายหลายพัน เพราะรอยแตกบนกระจก รอยขีดข่วนบนพื้น หรือก๊อกน้ำที่รั่วอยู่แล้ว ทั้งที่มันเป็นแบบนี้ตั้งแต่ก่อนเข้าอยู่ แต่ไม่มีหลักฐานพิสูจน์ เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยมากในตลาดเช่าคอนโดกรุงเทพ โดยเฉพาะกับคนที่เพิ่งเช่าครั้งแรกหรือชาวต่างชาติที่ยังไม่คุ้นระบบ

จากข้อมูลของ DDproperty หนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยที่สุดของผู้เช่าคอนโดคือข้อพิพาทเรื่องค่าเสียหายตอนย้ายออก ซึ่งกว่า 40% ของเคสที่ร้องเรียนเข้าสำนักงานคุ้มครองผู้บริโภค เกี่ยวข้องกับการหักเงินประกันโดยไม่เป็นธรรม บทความนี้จะสอนวิธีบันทึกสภาพห้องก่อนเข้าอยู่แบบละเอียด เพื่อปกป้องเงินประกันของคุณทุกบาททุกสตางค์

ทำไมการบันทึกสภาพห้องก่อนเข้าอยู่ถึงสำคัญมาก

ค่าประกันห้องคอนโดในกรุงเทพส่วนใหญ่อยู่ที่ 2 เดือน ถ้าเช่าห้องราคา 15,000 บาทต่อเดือน เงินประกันก็ 30,000 บาท ห้องราคา 25,000 บาทก็ 50,000 บาท ไม่ใช่เงินน้อยๆ เลย ถ้าไม่มีหลักฐานว่าห้องชำรุดเสียหายก่อนเช่า เจ้าของห้องมีสิทธิ์อ้างว่าเป็นความเสียหายที่ผู้เช่าทำ แล้วหักจากเงินประกันได้

ตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 546 ผู้เช่ามีหน้าที่สงวนทรัพย์สินที่เช่าเสมือนวิญญูชนจะพึงสงวนทรัพย์สินของตนเอง แต่ขอบเขตความรับผิดชอบนี้เริ่มต้นจากสภาพห้อง ณ วันที่รับมอบ ถ้าคุณพิสูจน์ได้ว่าห้องมีสภาพเป็นอย่างไรตอนรับกุญแจ คุณก็ไม่ต้องรับผิดชอบความเสียหายที่มีอยู่แล้ว

เช็กลิสต์ 12 จุดที่ต้องตรวจและถ่ายรูปทุกครั้ง

วันรับกุญแจ อย่ารีบขนของเข้า ใช้เวลาอย่างน้อย 30-45 นาทีเดินตรวจห้องอย่างละเอียด ถ่ายรูปและวิดีโอทุกจุดต่อไปนี้

ผนังและเพดาน, ตรวจรอยแตกร้าว รอยด่าง คราบน้ำ รอยตะปู รอยขีดข่วน สีลอก ถ่ายรูปทุกผนังทั้ง 4 ด้านของทุกห้อง แม้จะไม่มีความเสียหาย ก็ถ่ายเก็บไว้เป็นหลักฐานว่าสภาพดี

พื้น, ไม่ว่าจะเป็นพื้นไม้ลามิเนต กระเบื้อง หรือพื้นไวนิล ให้ตรวจรอยขีดข่วน รอยบุ๋ม กระเบื้องแตก ขอบกระเบื้องกะเทาะ โดยเฉพาะบริเวณใต้เฟอร์นิเจอร์หนักๆ ที่มักมีรอยกดทับ

ห้องน้ำ, เปิดน้ำทุกก๊อก ทั้งอ่างล้างหน้า ฝักบัว ชักโครก ดูว่ามีรั่วซึมไหม กดชักโครกดูว่าทำงานปกติไหม ตรวจซิลิโคนรอบอ่างอาบน้ำหรือกระจกกั้นอาบน้ำ สังเกตรอยเชื้อราบนยาแนวกระเบื้อง

ครัวและเครื่องใช้ไฟฟ้า, เปิดตู้เย็น ไมโครเวฟ เครื่องซักผ้า เตาไฟฟ้า เครื่องดูดควัน ทดสอบทุกอย่าง ถ่ายรูปสภาพภายในตู้เย็น ภายในไมโครเวฟ ถาดซักผ้า

หน้าต่างและประตู, เปิดปิดทุกบาน ตรวจล็อก มุ้งลวด ยางขอบกระจก รอยแตกบนกระจก

แอร์, เปิดแอร์ทุกตัว ตั้งอุณหภูมิต่ำสุด รอ 5 นาที ดูว่าเย็นไหม มีเสียงดังผิดปกติไหม มีน้ำหยดไหม ถ่ายรูปแผงกรองด้วย

เฟอร์นิเจอร์, ตรวจโต๊ะ เก้าอี้ ตู้เสื้อผ้า เตียง ที่นอน โซฟา ทุกชิ้นต้องถ่ายรูปสภาพปัจจุบัน โดยเฉพาะรอยขีดข่วน ผ้าขาด บานพับหลวม

ปลั๊กไฟและสวิตช์, ทดสอบทุกจุด เสียบที่ชาร์จมือถือลองดู เปิดสวิตช์ไฟทุกดวง

เทคนิคการถ่ายรูปและวิดีโอให้เป็นหลักฐานที่ใช้ได้จริง

ถ่ายรูปอย่างเดียวไม่พอ ต้องถ่ายให้ถูกวิธีด้วย หลักการคือ "กว้าง กลาง ใกล้" ถ่ายภาพมุมกว้างของห้องก่อนเพื่อให้เห็นภาพรวม แล้วค่อยถ่ายเจาะจุดที่มีปัญหา สุดท้ายถ่ายระยะใกล้เพื่อเห็นรายละเอียดความเสียหาย

สิ่งสำคัญที่สุดคือ ต้องมีวันที่และเวลาปรากฏในรูป เปิดฟีเจอร์ระบุตำแหน่งบนกล้องมือถือ เพื่อให้มีข้อมูล GPS ฝังในไฟล์รูปด้วย ถ้าจะให้ดีกว่านั้น ถ่ายวิดีโอเดินรอบห้องแบบต่อเนื่อง ไม่ตัดต่อ ความยาวประมาณ 5-10 นาที พร้อมบรรยายเสียงไปด้วยว่าจุดไหนมีความเสียหายอะไร

ถ่ายเสร็จแล้ว ส่งรูปและวิดีโอทั้งหมดให้เจ้าของห้องหรือตัวแทนผ่านแชทเป็นลายลักษณ์อักษรทันที ไม่ว่าจะเป็น LINE หรืออีเมล เพื่อให้มีหลักฐานว่าอีกฝ่ายรับทราบแล้ว

ใบตรวจรับห้อง: เอกสารที่ต้องมีคู่กับสัญญาเช่า

นอกจากถ่ายรูปแล้ว ควรทำเอกสารตรวจรับห้องเป็นลายลักษณ์อักษรด้วย เอกสารนี้ภาษาอังกฤษเรียกว่า Condition Report หรือ Check-in Report คอนโดบางแห่งอย่าง The Line สุขุมวิท 101 ใกล้สถานี BTS ปุณณวิถี หรือ Life Asoke Hype ใกล้สถานี MRT พระราม 9 จะมีแบบฟอร์มตรวจรับห้องให้อยู่แล้ว แต่ถ้าไม่มี คุณต้องทำเอง

เอกสารตรวจรับห้องควรมีรายละเอียดดังนี้, วันที่ตรวจ ชื่อคอนโดและเลขห้อง รายการทรัพย์สินและเฟอร์นิเจอร์ทุกชิ้นพร้อมสภาพ รายการความเสียหายที่พบ พร้อมอ้างอิงรูปถ่ายหมายเลขใด ลายเซ็นทั้งผู้เช่าและเจ้าของห้อง ทำ 2 ชุด เก็บคนละชุด

ตาม กรมที่ดิน แนะนำว่าผู้เช่าควรเก็บสำเนาสัญญาเช่าและเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งหมดไว้ตลอดระยะเวลาเช่า เพื่อใช้เป็นหลักฐานในกรณีมีข้อพิพาท

ตารางเปรียบเทียบ: ผู้เช่าที่บันทึกสภาพห้อง vs ไม่บันทึก

• เงินประกัน (ห้อง 15,000 บาท/เดือน): ได้คืนเต็ม 30,000 บาท vs เสี่ยงถูกหัก 5,000-15,000 บาท
• เงินประกัน (ห้อง 25,000 บาท/เดือน): ได้คืนเต็ม 50,000 บาท vs เสี่ยงถูกหัก 10,000-30,000 บาท
• เวลาที่ใช้ตรวจห้อง: 30-45 นาทีในวันรับกุญแจ vs 0 นาที
• อำนาจต่อรองตอนย้ายออก: มีหลักฐานชัดเจน เจรจาได้ vs ไม่มีหลักฐาน ต้องยอมจ่าย
• ความเสี่ยงข้อพิพาททางกฎหมาย: ต่ำมาก vs สูง
• ระยะเวลาได้เงินประกันคืน: ภายใน 7-30 วัน vs อาจไม่ได้คืนเลย

ถ้าเจ้าของห้องไม่ยอมมาตรวจด้วยกัน ทำอย่างไร

บางทีเจ้าของห้องอยู่ต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ใช้ตัวแทนในการส่งมอบกุญแจ หรือบางกรณีนิติบุคคลเป็นคนส่งมอบแทน ไม่ว่าจะเป็นแบบไหน อย่ายอมรับกุญแจโดยไม่ได้ตรวจห้อง

ถ้าเจ้าของห้องไม่สามารถมาตรวจด้วยตนเองได้ ให้ทำดังนี้ ถ่ายรูปและวิดีโอตามที่แนะนำข้างต้น ส่งทั้งหมดให้เจ้าของห้องผ่าน LINE หรืออีเมลทันทีในวันเดียวกัน ระบุข้อความชัดเจนว่า "แจ้งสภาพห้องชำรุดเสียหายก่อนเช่าตามรูปและวิดีโอแนบ กรุณายืนยันรับทราบ" ถ้าเจ้าของห้องไม่ตอบภายใน 7 วัน ถือว่ายอมรับสภาพตามที่แจ้ง ตาม สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ผู้เช่ามีสิทธิ์ร้องเรียนได้หากถูกหักเงินประกันโดยไม่เป็นธรรม

ที่สำคัญ ระหว่างอยู่ถ้าพบความเสียหายใหม่ที่เกิดจากการใช้งานปกติ เช่น แอร์เสื่อมสภาพ ท่อน้ำรั่ว ให้แจ้งเจ้าของห้องทันทีเป็นลายลักษณ์อักษร ความเสียหายจากการใช้งานปกติ (Fair Wear and Tear) เจ้าของห้องต้องเป็นคนรับผิดชอบ ไม่ใช่ผู้เช่า

สรุป: ลงทุน 30 นาที ประหยัดเงินหลายหมื่น

การบันทึกสภาพห้องชำรุดเสียหายก่อนเช่าไม่ใช่เรื่องยุ่งยาก ใช้เวลาแค่ 30-45 นาทีในวันรับกุญแจ แต่สามารถช่วยประหยัดเงินได้หลายหมื่นบาทตอนย้ายออก จำหลักง่ายๆ, ถ่ายรูป ถ่ายวิดีโอ ทำเอกสารตรวจรับห้อง ส่งให้เจ้าของห้องรับทราบเป็นลายลักษณ์อักษร เก็บหลักฐานทั้งหมดไว้จนกว่าจะได้เงินประกันคืน

ไม่ว่าจะเช่าคอนโดแถว Ideo Q สยาม-ราชเทวี ใกล้สถานี BTS ราชเทวี ราคาเช่าประมาณ 18,000-25,000 บาทต่อเดือน หรือ Lumpini Suite เพชรบุรี-มักกะสัน ใกล้สถานี ARL มักกะสัน ราคาประมาณ 12,000-16,000 บาทต่อเดือน หลักการเดียวกันทั้งหมด บันทึกสภาพห้องก่อนเข้าอยู่เสมอ

ถ้ากำลังมองหาคอนโดเช่าในกรุงเทพและอยากได้ที่ที่ตรงใจโดยไม่ต้องวุ่นวายกับนายหน้า ลองใช้ Superagent ที่ superagent.co ดูนะ แพลตฟอร์ม AI จะช่วยคัดห้องที่เหมาะกับงบและไลฟ์สไตล์ให้ ไม่มีใครมากดดันให้รีบตัดสินใจ แถมยังช่วยให้กระบวนการเช่าราบรื่นตั้งแต่หาห้องจนถึงเซ็นสัญญา